30 mei

Annemiek Tigchelaar (29) is winnaar van World of Difference. Op kosten van de Vodafone Netherlands Foundation mag ze een jaar lang bij oneMen werken. Voor oneMen bezoekt ze pioniers en houdt jou op de hoogte via haar reisblog.

Even rehabiliteren

We rijden door Pader Town in Noord-Uganda. Ex-kindsoldaat Ricky vertelt me over zijn werk en zijn leven.

Tot 2006 was Noord-Uganda in een oorlog. Ik sprak de afgelopen dagen 9 jongeren die gedwongen werden om kindsoldaat en seksslaaf te zijn. Allemaal ontvoerd door rebellen van de Lord's Resistance Army. Het leger is in 1987 opgericht door Joseph Kony. Hij noemt zichzelf een profeet en wil van Uganda een land maken dat is gebaseerd op de 10 geboden. Die hij overigens op bijzonder wijze interpreteert, waarmee alle mensenrechten die je kunt bedenken worden geschaad. Als reporter voor oneMen heb ik inmiddels al aardig wat interviews gedaan, maar zo heftig als deze heb ik niet eerder meegemaakt.

Seksslaaf

Sommige jongeren die ik sprak, zagen dat de rebellen hun familie vermoordden of ze moesten dit zelf doen. Dag in, dag uit moesten de kinderen op gruwelijk wijze mensen vermoorden, meestal soldaten uit het Ugandese leger, maar ook gewone burgers en andere kindsoldaten die niet gehoorzaamden. De meiden waren soldaat én seksslaaf. Een meisje die ik sprak, ontsnapte na tweeënhalve maand al, de meesten na twee of drie jaar. En twee jongens die ik sprak zaten er zo'n zeven jaar.

Het 'normale leven'

Zodra ze weer terugkwamen in het 'normale' leven wachtte rehabilitatie, met name door internationale organisaties. Het programma van deze organisaties duurt minimaal 2 weken, maximaal 3 maanden. Rehabiliteren klinkt goed, maar hoe kan een kind in max. 3 maanden weer het normale leven oppakken na zolang getraumatiseerd te zijn?
Als je kijkt naar onze eeuwenlange therapieën in Nederland omdat we het thuis niet zo leuk hadden, stress hebben op het werk of in een identiteitscrisis zitten, is het bijzonder om te zien hoe kort deze kinderen en jongeren begeleiding krijgen. Het roept veel vragen bij me op: waarom komen de internationale organisaties vaak laat in het gebied? Ik hoef er niet lang over na te denken dat dat om veiligheidsredenen wel te begrijpen is. Maar waarom bieden ze de slachtoffers zulke korte programma's aan? Waarom gaan ze zo snel weer weg? Volgens de lokale organisaties wordt het werk ook niet overgedragen. En dit leidt tot tragische situaties.

Het verhaal van Alpha

Alpha ontsnapte na 7 jaar uit het rebellenleger en kwam na een rehabilitatieprogramma van 3 maanden terug in zijn dorp. Natuurlijk nog steeds erg in de war. Vond z'n huis niet terug omdat deze was verwoest. De enige personen die nog in leven waren, waren een tante en een oma. De rest was vermoord. Alpha werd op zijn 12de ontvoerd en was toen ie terugkwam 19. Onmogelijk om zomaar terug te gaan naar de middelbare school. Bovendien had ie geen geld voor schoolspullen als boeken, pennen en een uniform. Gevolg: hij hing in het dorp en probeerde iedere dag manieren te vinden om te eten en te drinken. De meeste jongeren worden als ze terugkeren niet geaccepteerd, omdat ze worden gezien als de oorzaak van de dood van hun familie. Lokale organisaties ontvingen geen info over Alpha en zoveel andere kinderen en jongeren, dus moeten ze zelf vinden, identificeren etc. Wat enorm veel tijd kost. En in die tijd hadden de jongeren bezig kunnen zijn met de verwerking van hun verleden en kunnen werken aan hun toekomst.

Alpha is inmiddels 24 en volgt sinds een jaar een praktijktraining tot monteur van motorfietsen. Jaarlijks ondersteunt ex-kindsoldaat en oneMen pionier Ricky met zijn organisatie meer dan duizend kinderen en jongeren. Dmv van therapieën, support in formeel onderwijs, praktijktrainingen en trainingen in mensenrechten en vredesopbouw wil hij deze jongeren weer een toekomst bieden. Niet alleen de eerste hulp, maar ook reïntegratie en empowering. Alpha vertelde dat hij het weer aardig ziet zitten. En ik sprak veel jongeren die het na het intensieve programma van Ricky's organisatie goed doen: die hun inkomen verdienen met hun restaurant, met landbouw of kleding maken. Die dankzij lokale programma's weer iets van een toekomst hebben.